Łysienie anagenowe
Łysienie anagenowe to rodzaj nagłej utraty włosów związanej z uszkodzeniem włosów znajdujących się w fazie aktywnego wzrostu, czyli anagenu. W normalnych warunkach większość włosów na skórze głowy pozostaje właśnie w tej fazie, dlatego działanie silnego czynnika uszkadzającego może doprowadzić do bardzo szybkiego i rozległego wypadania włosów. W przeciwieństwie do innych typów łysienia proces ten przebiega gwałtownie – utrata włosów może rozpocząć się już po kilku dniach lub tygodniach od zadziałania czynnika sprawczego.
Najczęściej do łysienia anagenowego dochodzi na skutek chemioterapii, radioterapii okolic głowy, ciężkich chorób zapalnych, zatruć toksynami lub działania niektórych leków. Wśród preparatów mogących wywołać ten typ łysienia wymienia się między innymi lewodopę, cyklosporynę, tamoksyfen czy związki bizmutu. Coraz częściej zwraca się również uwagę na wpływ niedoborów żywieniowych – szczególnie diet bardzo niskobiałkowych, które osłabiają strukturę włosa i zaburzają prawidłową pracę mieszków włosowych.
Włosy wypadają intensywnie i równomiernie, często z całej powierzchni skóry głowy. U części pacjentów utrata obejmuje także brwi, rzęsy oraz owłosienie innych okolic ciała. Charakterystyczne jest to, że włosy stają się kruche, cienkie i łatwo odłamują się tuż przy powierzchni skóry. Dla wielu osób jest to bardzo trudne doświadczenie psychiczne, ponieważ zmiana wyglądu następuje nagle i bywa silnie związana z poczuciem utraty kontroli nad własnym ciałem.
Szczególną postacią łysienia anagenowego jest łysienie po chemioterapii, które obecnie występuje bardzo często ze względu na rosnącą liczbę pacjentów leczonych onkologicznie. Leki cytostatyczne działają na komórki szybko dzielące się, a do takich należą komórki macierzy włosa. W efekcie mieszki włosowe ulegają czasowemu uszkodzeniu, a włosy zaczynają wypadać zazwyczaj po 1-3 tygodniach od rozpoczęcia terapii. Utrata włosów może być częściowa lub całkowita. Dla wielu pacjentów jest to jeden z najbardziej obciążających skutków leczenia nowotworowego, ponieważ łysienie staje się widocznym symbolem choroby.
Obecnie stosuje się różne metody ograniczania utraty włosów podczas chemioterapii, między innymi systemy chłodzenia skóry głowy.. Nie zawsze jednak przynoszą one pełny efekt. W większości przypadków po zakończeniu leczenia włosy zaczynają odrastać po około 2–3 miesiącach. Początkowo mogą mieć inną strukturę, kolor lub skręt niż przed terapią, jednak z czasem często wracają do swojego wcześniejszego wyglądu.
Zespół luźnych włosów anagenowych
Zespół luźnych włosów anagenowych to rzadka choroba występująca głównie u dzieci, szczególnie o jasnych włosach. Schorzenie polega na nieprawidłowym zakotwiczeniu włosa w mieszku włosowym, przez co włosy bardzo łatwo i bezboleśnie wysuwają się ze skóry głowy nawet przy niewielkim pociągnięciu lub podczas czesania.
Charakterystycznym objawem jest rozproszone przerzedzenie włosów oraz trudność w zapuszczeniu ich do większej długości. Włosy są zwykle cienkie, matowe, suche i trudne do ułożenia. Rodzice często zauważają, że dziecko praktycznie nie odczuwa bólu podczas wyrywania włosów, co odróżnia tę przypadłość od innych chorób skóry głowy.
Przebieg schorzenia jest zazwyczaj łagodny. U wielu dzieci wraz z wiekiem dochodzi do stopniowej poprawy i włosy zaczynają mocniej utrzymywać się w mieszkach włosowych. Leczenie najczęściej polega na odpowiedniej pielęgnacji włosów, unikaniu urazów mechanicznych oraz regularnej kontroli.