Trichotillomania to zaburzenie skoncentrowane na ciele należące do zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, które charakteryzuje się wyrywaniem własnych włosów, zazwyczaj skóry głowy, brwi, rzęs lub innych rejonów ciała, co prowadzi do widocznego przerzedzenia owłosienia lub łysienia. Najczęściej występuje u dzieci, natomiast u dorosłych statystycznie częściej diagnozowana jest u kobiet. Zaburzenie to może współistnieć z innymi chorobami psychicznymi, takimi jak depresja, zaburzenia nastroju, zaburzenia lękowe czy fobia społeczna.

Trichotillomania może mieć charakter epizodyczny lub przewlekły, a nasilenie objawów często wzrasta w sytuacjach stresowych czy  podczas napięcia emocjonalnego. U wielu osób wyrywaniu włosów towarzyszy chwilowe uczucie ulgi, satysfakcji lub zmniejszenia napięcia psychicznego, jednak po wykonaniu tej czynności pojawia się poczucie wstydu, winy i frustracji. Z tego powodu osoby chore często ukrywają objawy przed otoczeniem, noszą nakrycia głowy, sztuczne rzęsy lub unikają kontaktów społecznych.

Przyczyny trichotillomanii nie są jednoznacznie poznane. Uważa się, że na rozwój zaburzenia wpływają zarówno czynniki biologiczne, genetyczne, jak i psychologiczne. Istotną rolę mogą odgrywać trudności w radzeniu sobie z emocjami, przewlekły stres, napięcie psychiczne oraz traumatyczne doświadczenia życiowe. W niektórych przypadkach pierwsze objawy pojawiają się po trudnych wydarzeniach lub w okresach nasilonego obciążenia emocjonalnego.

Wyróżnia się dwa główne typy zachowań związanych z trichotillomanią: wyrywanie automatyczne oraz skoncentrowane. Wyrywanie automatyczne odbywa się często nieświadomie, np. podczas oglądania telewizji, czytania czy nauki. Natomiast wyrywanie skoncentrowane jest celowe i związane z próbą redukcji napięcia emocjonalnego lub osiągnięcia uczucia ulgi.

U części osób po wyrwaniu włosów pojawia się potrzeba  połykania włosów. Zjawisko spożywania włosów określa się mianem trichofagii.

Trichofagia stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, ponieważ włosy nie ulegają trawieniu w przewodzie pokarmowym. Mogą gromadzić się w żołądku i tworzyć zbite masy włosów. W skrajnych przypadkach dochodzi do powstania dużych skupisk włosów, które utrudniają pracę układu pokarmowego i mogą prowadzić do bólu brzucha, nudności, wymiotów, utraty masy ciała, niedrożności jelit, a nawet konieczności leczenia chirurgicznego.

Rozpoznanie trichotillomanii opiera się przede wszystkim na wywiadzie klinicznym oraz obserwacji objawów. Ważne jest wykluczenie innych przyczyn utraty włosów, takich jak choroby dermatologiczne czy hormonalne. Leczenie obejmuje głównie psychoterapię, szczególnie terapię poznawczo-behawioralną, która pomaga pacjentowi rozpoznawać mechanizmy wywołujące potrzebę wyrywania włosów i uczy alternatywnych sposobów radzenia sobie z napięciem.

W niektórych przypadkach stosuje się także leczenie farmakologiczne, zwłaszcza gdy zaburzeniu towarzyszą depresja lub silne zaburzenia lękowe.

W terapii trychologicznej zaleca się przede wszystkim delikatną pielęgnację skóry głowy i włosów z wykorzystaniem łagodnych szamponów, pozbawionych silnych detergentów oraz substancji drażniących. Wskazane jest stosowanie preparatów nawilżających i regenerujących, wspierających odbudowę bariery hydrolipidowej skóry głowy oraz poprawiających kondycję osłabionych włosów.

W terapii wspomagającej zaleca się wykonywanie zabiegów trychologicznych mających na celu regenerację skóry głowy oraz stymulację wzrostu włosów. W zależności od potrzeb pacjenta mogą być stosowane zabiegi nawilżające, regenerujące oraz wzmacniające mieszki włosowe.