Atopowe zapalenie skóry to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna o podłożu genetycznym i immunologicznym. Charakteryzuje się okresami zaostrzeń oraz remisji, co oznacza, że objawy mogą pojawiać się i znikać nawet na wiele miesięcy lub lat. Choroba najczęściej rozwija się już we wczesnym dzieciństwie – pierwsze symptomy pojawiają się zwykle między 6. miesiącem a 2. rokiem życia. U części pacjentów objawy ustępują przed okresem dojrzewania, jednak AZS może utrzymywać się również w wieku dorosłym, a nawet pojawić się u osób starszych.

Dużą rolę w rozwoju atopowego zapalenia skóry odgrywają predyspozycje genetyczne. Jeśli jedno z rodziców choruje na AZS lub inne choroby atopowe, ryzyko wystąpienia schorzenia u dziecka znacząco wzrasta. W przypadku choroby u obojga rodziców prawdopodobieństwo dziedziczenia może sięgać nawet 80%.

W przebiegu AZS dochodzi do zaburzenia funkcji bariery naskórkowej. Skóra traci zdolność do utrzymywania odpowiedniego poziomu nawilżenia, co związane jest m.in. ze zmniejszoną ilością ceramidów w warstwie rogowej naskórka. Dodatkowo dochodzi do podwyższenia pH skóry, przez co staje się ona bardziej podatna na działanie czynników drażniących, alergenów oraz drobnoustrojów. W efekcie skóra głowy jest przesuszona, napięta i skłonna do podrażnień.

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów atopowego zapalenia skóry głowy jest silny świąd, który często prowadzi do intensywnego drapania. Powoduje to dodatkowe uszkodzenia naskórka oraz zwiększa ryzyko wtórnych zakażeń bakteryjnych. U większości pacjentów obserwuje się obecność bakterii Staphylococcus aureus, które szczególnie dobrze rozwijają się w środowisku objętym stanem zapalnym. W konsekwencji mogą pojawiać się krostki, sączące zmiany oraz strupki powstające po rozdrapaniu skóry.

Zmiany atopowe najczęściej występują na skórze głowy, karku, szyi, twarzy oraz w zgięciach łokci i kolan. Skóra w miejscach objętych chorobą jest zwykle zaczerwieniona, bardzo sucha i pogrubiona. Charakterystycznym objawem są również wyraźnie oddzielające się łuski oraz złuszczający się naskórek. W okresach zaostrzeń zmiany mogą mieć charakter zarówno suchy, jak i wysiękowy.

Długotrwały stan zapalny skóry głowy może negatywnie wpływać na kondycję włosów. Częste drapanie, osłabienie bariery ochronnej oraz przewlekły proces zapalny zwiększają ryzyko nadmiernego wypadania włosów, a w niektórych przypadkach nawet przedwczesnego łysienia. Objawy AZS często nasilają się wiosną i latem, kiedy skóra narażona jest na działanie potu, wysokich temperatur oraz alergenów środowiskowych.